Quy trình kỹ thuật / Quy trình 49
PHẪU THUẬT CHỈNH HÌNH CẰM BẰNG TIÊM CHẤT LÀM ĐẦY
Mã kỹ thuật của phòng khám: 483
Phòng khám xây dựng dựa trên quy trình tương tự của Bộ Y tế (Soạn theo quy trình tương tự của Bộ Y tế: QĐ 3073/QĐ-BYT, Tập 1, quy trình số 256 "Phẫu thuật tạo hình thiểu sản bẩm sinh nửa mặt bằng chất làm đầy"; QĐ 3073/QĐ-BYT, Tập 1, quy trình số 257 "Phẫu thuật tạo hình thiểu sản bẩm sinh toàn bộ mặt bằng chất làm đầy"; tham khảo cũ: QĐ 3449/QĐ-BYT ngày 07/6/2018, quy trình số 203 "Phẫu thuật chỉnh hình cằm bằng tiêm chất làm đầy")
Chi phí
- 483 Phẫu thuật chỉnh hình cằm bằng tiêm chất làm đầy: 6.000.000 đ
Đã gồm: Gói vật tư tiêu hao thủ thuật 150.000 đ
Giá cập nhật ngày 13/11/2026. Thuốc, hấp dụng cụ, vật tư tiêu hao và chỉ khâu đã nằm trong giá kỹ thuật, không thu thêm. Chỉ vật liệu độn (cấy ghép) được tính riêng theo hóa đơn nhập.
1. ĐẠI CƯƠNG
- Định nghĩa: Cằm lẹm, cằm ngắn, cằm kém nhô là tình trạng thiểu sản mô mềm hoặc xương vùng cằm làm mất cân đối khuôn mặt nhìn nghiêng và nhìn thẳng. Chỉnh hình cằm bằng tiêm chất làm đầy là kỹ thuật tiêm chất làm đầy vào lớp trên màng xương và dưới da vùng cằm nhằm tăng chiều nhô, chiều cao và cải thiện hình dáng cằm mà không cần phẫu thuật đặt vật liệu độn.
- Nguyên lý: Chất làm đầy bù đắp thể tích tại vùng cằm, nâng đỡ mô mềm, tạo đường nét cằm cân đối với khuôn mặt. Quy trình này áp dụng cho chất làm đầy acid hyaluronic (HA) có thể hòa tan bằng hyaluronidase.
- Mục đích của kỹ thuật:
- + Tăng chiều nhô, chiều cao cằm
- + Cải thiện hình dáng cằm, sự cân xứng của cằm
- + Tạo sự hài hòa giữa cằm, môi, mũi và khuôn mặt
2. CHỈ ĐỊNH
- Cằm lẹm, cằm ngắn, cằm kém nhô mức độ nhẹ đến trung bình, khớp cắn bình thường
- Cằm mất cân xứng nhẹ do thiếu hụt mô mềm
- Người bệnh trưởng thành có mong muốn điều trị không phẫu thuật và kỳ vọng phù hợp
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Dị ứng hoặc quá mẫn với thành phần của chất làm đầy (HA, lidocain có trong sản phẩm)
- Nhiễm trùng, viêm nhiễm cấp tại vùng cằm, nhiễm trùng răng miệng vùng lân cận
- Cằm đã đặt vật liệu độn, đã tiêm chất làm đầy không rõ loại hoặc silicon lỏng (không tiêm; khám, siêu âm vùng cằm và tư vấn phương án phẫu thuật)
- Rối loạn khớp cắn, lệch hàm nặng cần phẫu thuật chỉnh hình xương
- Rối loạn đông máu chưa kiểm soát
- Phụ nữ có thai, đang cho con bú
- Kỳ vọng không thực tế về kết quả điều trị
4. THẬN TRỌNG
- Người bệnh đang dùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu
- Bệnh tự miễn, tiền sử sẹo lồi
- Tiền sử tiêm chất làm đầy hoặc phẫu thuật vùng cằm, vùng hàm mặt trước đây
- Vùng cằm có động mạch cằm, động mạch dưới cằm, nhánh của động mạch mặt: nguy cơ tắc mạch gây hoại tử da, kể cả khi tiêm đúng kỹ thuật
- Giải thích rõ cho người bệnh về tính chất tạm thời của kết quả và giới hạn của kỹ thuật so với phẫu thuật độn cằm
5. CHUẨN BỊ
5.1. Người thực hiện
- Bác sĩ: 1 người, được đào tạo về giải phẫu mạch máu vùng mặt và xử trí tắc mạch do chất làm đầy
- Điều dưỡng: 1 người
5.2. Thuốc
- Chất làm đầy HA có số đăng ký lưu hành tại Việt Nam, phù hợp tiêm vùng cằm (tên sản phẩm: ghi theo sản phẩm phòng khám đang nhập, đối chiếu sổ nhập hàng và tem sản phẩm dán vào hồ sơ từng ca), còn nguyên niêm phong, còn hạn dùng
- Thuốc tê bôi bề mặt; thuốc tê lidocain nếu cần gây tê tại chỗ
- Dung dịch sát khuẩn da
- Hyaluronidase có sẵn tại phòng trước mỗi ca tiêm (hyaluronidase dạng bột đông khô 1.500 đơn vị/lọ, có số đăng ký hoặc giấy phép nhập khẩu; dự trữ tối thiểu 4 lọ (6.000 đơn vị), đủ cho liều cao xử trí tắc mạch nhiều vùng trong vài giờ đầu)
- Dung dịch natri clorid 0,9%
- Hộp thuốc cấp cứu phản vệ theo Thông tư 51/2017/TT-BYT
5.3. Thiết bị y tế
- Kim tiêm hoặc cannula đầu tù chuyên dụng (cannula đầu tù 25G hoặc 22G; kim 27G cho tiêm điểm trên màng xương)
- Bơm tiêm: 1 ml, 3 ml, 5 ml; kim tiêm dùng 1 lần
- Các loại gạc vô khuẩn
- Găng tay khám, găng tay vô khuẩn
- Khẩu trang, mũ
- Bút đánh dấu da
- Túi chườm lạnh, gạc ấm
- Đèn chiếu sáng
- Máy chụp ảnh
- Bảng hướng dẫn xử trí tắc mạch treo tại phòng; số điện thoại bệnh viện tiếp nhận cấp cứu: Bệnh viện Chợ Rẫy (201B Nguyễn Chí Thanh, phường Chợ Lớn; cổng cấp cứu góc Nguyễn Chí Thanh – Thuận Kiều, mở 24/24; điện thoại (028) 3855 4137, (028) 3855 4138); gọi 115 song song. Gọi thử xác minh số trước khi in
- Các dụng cụ và trang thiết bị khác cho phòng thực hiện kỹ thuật
5.4. Người bệnh
- Khám toàn thân: tuổi, tiền sử bệnh tật (nội khoa, ngoại khoa, dị ứng), thuốc đang sử dụng, tình trạng thai nghén, cho con bú, các chỉ số sinh tồn.
- Khám tại chỗ: đánh giá hình dáng, chiều cao, độ nhô cằm, tương quan cằm – môi – mũi khi nhìn nghiêng, sự cân xứng, khớp cắn, tình trạng da vùng cằm; tiền sử tiêm chất làm đầy, phẫu thuật vùng cằm.
- Chụp ảnh trước điều trị (thẳng, nghiêng, chếch).
- Người bệnh được giải thích rõ trước thủ thuật về kết quả dự kiến, tính chất tạm thời, các tai biến có thể gặp, đặc biệt nguy cơ tắc mạch, hoại tử da.
- Chuẩn bị trước thủ thuật: tẩy trang, rửa sạch vùng mặt; bôi thuốc tê bề mặt nếu cần.
5.5. Hồ sơ bệnh án
- Bệnh án theo quy định.
- Phiếu đồng ý thực hiện thủ thuật: người bệnh và/hoặc người đại diện ký.
5.6. Thời gian thực hiện kỹ thuật: 30 – 45 phút
5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: Phòng thực hiện kỹ thuật
5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh
- a. Kiểm tra người bệnh: đúng người, đúng chẩn đoán, đúng loại chất làm đầy, đúng vùng tiêm…
- b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật; xác nhận hyaluronidase có sẵn tại phòng; kiểm tra tên sản phẩm, số lô, hạn dùng.
- c. Đặt tư thế người bệnh: nằm ngửa, đầu cao hoặc ngồi tựa
6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KĨ THUẬT
Vô cảm: bôi thuốc tê bề mặt hoặc gây tê tại chỗ
6.1. Bước 1: Đánh dấu đường giữa, vùng cằm cần làm đầy và các mốc mạch máu nguy hiểm (lỗ cằm, động mạch cằm, động mạch dưới cằm).
6.2. Bước 2: Sát khuẩn kỹ vùng cằm và vùng lân cận.
6.3. Bước 3: Gây tê tại chỗ nếu cần.
6.4. Bước 4: Tiêm chất làm đầy
- Tiêm ở lớp trên màng xương vùng đỉnh cằm và lớp dưới da tùy theo hình dáng cần tạo; tránh vùng lỗ cằm.
- Bơm chậm, áp lực thấp, lượng nhỏ mỗi lần; tổng thể tích mỗi buổi tiêm không quá 2 ml; cần thêm thể tích thì hẹn buổi sau, cách ít nhất 2 tuần.
- Quan sát da vùng cằm, môi dưới liên tục trong khi tiêm: tái nhợt, mảng tím, đau bất thường thì ngừng tiêm ngay và xử trí theo mục 7.2.
6.5. Bước 5: Nắn chỉnh nhẹ tạo hình dáng cằm, tránh vón cục; đánh giá sự cân xứng khi nhìn thẳng và nhìn nghiêng.
6.6. Bước 6: Ghi chép
- Ghi vào hồ sơ: tên sản phẩm, số lô, hạn dùng, thể tích tiêm từng vị trí (vẽ trên lược đồ), loại và cỡ kim hoặc cannula; dán tem sản phẩm vào hồ sơ bệnh án.
6.7. Kết thúc quy trình
- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện kỹ thuật.
- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.
- Hướng dẫn người bệnh chăm sóc sau tiêm, các dấu hiệu cần báo ngay, hẹn tái khám.
7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
7.1. Theo dõi
- Toàn trạng: mạch, huyết áp, hô hấp.
- Tình trạng tại chỗ: màu da vùng cằm, môi dưới, hồi lưu mao mạch, đau, sưng nề. Theo dõi tại chỗ 30 phút sau thủ thuật trước khi cho về.
- Dặn người bệnh tránh xoa nắn mạnh vùng tiêm trong 48 giờ; báo ngay khi đau tăng, da tái hoặc tím, mảng lưới, mụn mủ, nhìn mờ, nói khó, yếu tay chân.
- Đánh giá kết quả sau 5 – 7 ngày.
7.2. Tai biến trong khi thực hiện kĩ thuật
- Tai biến của gây tê: dị ứng, phản ứng thuốc, sốc phản vệ… Xử trí: chống sốc theo Thông tư 51/2017/TT-BYT, thuốc chống dị ứng, chuyển viện nếu cần.
- Tắc mạch: đau bất thường, da cằm hoặc môi dưới tái nhợt rồi tím, mảng lưới, hồi lưu mao mạch chậm. Xử trí: ngừng tiêm ngay, ghi giờ phát hiện; tiêm hyaluronidase thấm toàn bộ vùng da bị ảnh hưởng theo phác đồ xử trí tắc mạch của phòng khám (khoảng 500 đơn vị cho mỗi vùng da cấp máu bị ảnh hưởng (1.000 đơn vị cho 2 vùng, 1.500 đơn vị cho 3 vùng), nhắc lại mỗi giờ đến khi màu da và hồi lưu mao mạch trở lại bình thường), xoa bóp, chườm ấm; theo dõi sát đến khi tưới máu phục hồi; không cải thiện thì chuyển cơ sở chuyên khoa.
- Rối loạn thị giác hoặc dấu hiệu thần kinh (nhìn mờ, nói khó, yếu nửa người). Xử trí: cấp cứu khẩn cấp, ngừng tiêm, gọi cấp cứu 115, chuyển ngay đến bệnh viện có khả năng can thiệp.
- Chảy máu, bầm tím tại điểm tiêm. Xử trí: ấn ép bằng gạc, chườm lạnh.
7.3. Tai biến sau khi thực hiện kĩ thuật
- Sưng nề, bầm tím, căng tức vùng cằm. Xử trí: chườm lạnh, theo dõi.
- Hoại tử da do tắc mạch phát hiện muộn. Xử trí: hyaluronidase theo phác đồ, chăm sóc tại chỗ, chuyển cơ sở chuyên khoa nếu cần.
- Nhiễm trùng: vùng tiêm sưng tấy, viêm đỏ, chảy dịch đục. Xử trí: kháng sinh, chích rạch dẫn lưu nếu áp xe, cấy dịch, điều trị theo kháng sinh đồ.
- Phản ứng viêm, dị ứng tại chỗ. Xử trí: thuốc kháng viêm, kháng histamin.
7.4. Biến chứng muộn
- Lệch cằm, nốt, gồ, di chuyển chất làm đầy. Xử trí: xoa bóp, hòa tan chất làm đầy bằng hyaluronidase nếu cần.
- Nốt viêm muộn. Xử trí: hội chẩn, điều trị tùy theo tổn thương.
- Kết quả thẩm mỹ không như mong đợi. Xử trí: tiêm bổ sung hoặc hòa tan chất làm đầy nếu cần.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Y tế (2026), Quyết định số 3073/QĐ-BYT ngày 02/10/2026 ban hành tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Tạo hình & Thẩm mỹ - Tập 1".
2. Bộ Y tế (2018), Quyết định số 3449/QĐ-BYT ngày 07/6/2018 ban hành "Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Phẫu thuật Tạo hình – Thẩm mỹ".
3. Bộ Y tế (2017), Thông tư số 51/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017 hướng dẫn phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ.
4. Trần Thiết Sơn (2018), "Bài giảng phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ", Nhà xuất bản Y học.
5. DeLorenzi C. New High Dose Pulsed Hyaluronidase Protocol for Hyaluronic Acid Filler Vascular Adverse Events. Aesthet Surg J 37(7):814-825, 2017.
6. Murray G, Convery C, Walker L, Davies E. Guideline for the Safe Use of Hyaluronidase in Aesthetic Medicine, Including Modified High-dose Protocol. J Clin Aesthet Dermatol 14(8):E69-E75, 2021.
7. Thông tin liên hệ Bệnh viện Chợ Rẫy (medpro.vn, pharmacity.vn, Tổng Lãnh sự quán Singapore tại TP.HCM), tra ngày 29/10/2026; tên phường theo địa giới sau sắp xếp từ 01/7/2025.